أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
208
آثار الباقيه ( فارسى )
3709551615 ، 1844674407 كه چون به شصت رفع شود اين مىگردد ل ل كز ط ه ج ن م لا 0 يه و به حرف جمل منقول گردد اين خواهد شد ( ها و ا ه هطع جز مد ز و د د حا ) و چون اين حروف را به ترتيب بارقام هند نقل كرديم عدد مذكور حاصل مىگردد و طيلسان را بايد اينطور فهميد . از اين جهت ما تواريخ را بسه طريق فوق نقل نموديم كه اگر در يكى از اين سه ، شكى روى دهد در برخى حروف اعداد و ارقام يكى از اين سه براى ديگرى شاهد باشد و ما اين عمل را به طرز غير مشروح ذكر مىكنيم زيرا كسى كه اين كتاب را مىخواند بايد مرتبهاش از مرتبه مبتديان در حساب بالاتر باشد . گوييم اگر كسى معرفت تواريخ را از واحدى كه نزد او معلوم است بخواهد بايد معلوم خود را مبدل بايام كند و مجموع را اصل نام بگذارد و ميان مبداء دو تاريخ را يعنى معلوم و مطلوب را بدست آورد و ما اين كار تعديل نام مىگذاريم و اگر تاريخ معلوم به تاريخ مطلوب مقدم باشد تعديل را از اصل بايد نقص نمود و و اگر تاريخ معلوم از تاريخ مطلوب متأخر باشد تعديل را بايد بر آن بيفزايد و آنچه جمع مىشود ايام تاريخ مطلوب است كه بايد آن را به مقدار سال منسوب به اين تاريخ تقسيم كند و آنچه خارج قسمت شود ساليان تامه خواهد بود و آنچه باقى ماند ايام است كه برحسب استحقاق خود بشهور نقل مىشود به مقاديرى كه براى هريك از اجناس شهور ذكر كرديم و ايام ما بين تواريخ در طيلسان مضعف به اين قرار است : قواعدى براى دانستن حساب خانههاى شطرنج براى دانستن دو برابر ساختن عدد خانههاى شطرنج دو قضيه زير را بايد دانست . قضيه اول - هرگاه عددى را كه در يكى از خانههاى شطرنج است مجذور كنيم فاصله اين مجذور از عدد اين خانه مساويست با فاصله آن از خانه اول . مثلا : هرگاه بخواهيم مجذور عددى را كه در خانه پنجم است بدست آوريم